Aktualności
Jak wyliczyć średnie płace nauczycielskie? - Mirosław Obrębski Utwórz PDF Drukuj

Jak wyliczyć średnie płace nauczycielskie?

Mirosław Obrębski

 

Zmiany systemowe, wprowadzone ustawą z dnia 21 listopada 2008 r. o zmianie ustawy - Karta Nauczyciela (DzU z 2009 r. nr 1, poz. 1), oznaczają dla nauczycieli przede wszystkim wyższe wynagrodzenia, a dla jednostek samorządu terytorialnego dodatkowe obowiązki.

W wyniku skreślenia w art. 30 Karty ustępu 6b zrezygnowano z coroczności uchwalania regulaminu, a w zamian dodano artykuły 30a i 30b. Zgodnie z tymi przepisami w każdym roku kalendarzowym wójt, burmistrz (prezydent miasta) oraz starosta lub marszałek województwa są zobowiązani przeprowadzić analizę poniesionych wydatków na wynagrodzenia nauczycieli w stosunku do średnich ustawowych wynagrodzeń nauczycieli na poszczególnych stopniach awansu zawodowego oraz ewentualnego wypłacenia jednorazowego dodatku uzupełniającego dla tej grupy nauczycieli, która nie osiągnie tych średnich. Ustawodawca nie określił sposobu, w jaki należy przeprowadzić taką analizę, ani wzoru sprawozdania, a także nie upoważnił do tego ministra edukacji narodowej.

Przy analizie wydatków faktycznie poniesionych na wynagrodzenia należy odnieść się do wysokości średnich wynagrodzeń nauczycieli, które określono w art. 30 ust. 3 Karty, uwzględniając przy tym średnioroczną strukturę zatrudnienia nauczycieli na poszczególnych stopniach awansu zawodowego. Średnią zatrudnienia wylicza się poprzez dodanie do siebie liczby zatrudnionych w poszczególnych miesiącach i podzielenie uzyskanego wyniku przez 12. Liczba zatrudnionych w miesiącu może się jednak różnić, co może być spowodowane np. zatrudnieniem nauczyciela na zastępstwo od połowy miesiąca, dlatego też trzeba najpierw wyliczyć średnią miesięczną. Można ją obliczyć poprzez dodanie do siebie połowy stanu zatrudnienia w pierwszym i ostatnim dniu miesiąca oraz zatrudnienia w 15 dniu miesiąca. Uzyskany wynik należy podzielić przez 2, np. na początku miesiąca było 10 nauczycieli a od połowy miesiąca 11, czyli (5+5.5+11) : 2 = 10,75. Takie wyliczenie przeprowadza się osobno dla każdego szczebla awansu zawodowego.

Również odrębnie dla każdej z tych grup nauczycielskich zlicza się wydatki faktycznie poniesione na wynagrodzenia. Przykładowo średnioroczna liczba nauczycieli stażystów w gminie wyniosła 11, ponieważ od stycznia do sierpnia było ich 14, a od września do grudnia - 5. Natomiast ich wynagrodzenie od stycznia do grudnia wyniosło łącznie 246.200 złotych. Kwotę tę wyliczono w następujący sposób: (14 nauczycieli x 1850 zł x 8 m-cy) + (5 nauczycieli x 1950 zł x 4 m-ce). Artykuły 30a i 3Ob Karty Nauczyciela odsyłają do średniego wynagrodzenia nauczycieli stanowiącego określony procent kwoty bazowej ustalanej dla nauczycieli corocznie w ustawie budżetowej (por. 30 ust. 3). Natomiast kwoty bazowe, zgodnie z w art. 15 ust. 2 ustawy budżetowej na rok 2009 z dnia 9 stycznia 2009 r. (DzU nr 10, poz. 58), obowiązują - od dnia 1 stycznia 2009 r. do dnia 31 sierpnia 2009 r. w wysokości 2.177,86 zł oraz od dnia 1 września 2009 r. do dnia 31 grudnia 2009 r. -2. 286,75 zł. Średnie wynagrodzenie nauczyciela stażysty, zgodnie z art. 30 ust. 3 pkt 1 karty, stanowi 100 % kwoty bazowej, co w zaokrągleniu stanowi odpowiednio: 2.178 zł i 2.287 zł. Przy czym należałoby przyjąć średnioroczną kwotę bazową w wysokości 2.214 zł, która została wyliczona w następujący sposób: [(8 m-cy x 2.178 zł) + (4 m-ce x 2.287 zł)] : 12 m-cy = 2.214 zł. Przyjęcie do wyliczeń tylko kwoty bazowej obowiązującej od 1 września (wyższej) spowodowałoby różnicę na niekorzyść jednostek samorządu terytorialnego. Co prawda w karcie nie mówi się o „średniorocznej" kwocie bazowej, ale w ustawie budżetowej nie mamy jednej, ale dwie kwoty bazowe.

Należy zastosować następujące wyliczenie 246.200 zł - 292.248 zł (tj. 11 nauczycieli x 2.214 zł x 12 m-cy) = -46.048 zł. Aby te kwoty się zbilansowały należy więc te 46.048 złotych wypłacić nauczycielom stażystom. Co dla każdego z tych 5 nauczycieli wyniesie po 9.209,60 zł dodatku uzupełniającego, przy założeniu, że nauczyciele ci mają takie samo wykształcenie i wymiar etatu, ponieważ kwotę dodatku uzupełniającego ustala się proporcjonalnie do osobistej stawki wynagrodzenia zasadniczego nauczyciela. Powstaje pytanie, dlaczego tylko 5 nauczycieli stażystów powinno otrzymać dodatek uzupełniający, a nie 19 (14 do końca sierpnia i 5 stażystów zatrudnionych od 1 września)? W ustawie przewidziano sposób wyliczenia dodatku, a nie określono, czy ma on też trafić proporcjonalnie do nauczycieli kontraktowych, którzy awansowali na ten stopień z początkiem września. Powinno to być wyraźnie określone, ponieważ wypłacenie proporcjonalnych kwot dla nauczycieli kontraktowych może być potraktowane jako wzrost wynagrodzeń tej grupy nauczycieli, a nie nauczycieli stażystów.

Dla nauczycieli na innych szczeblach awansu zawodowego przeprowadza się podobne wyliczenia. Jeżeli w danej jednostce samorządu terytorialnego średnie nie zostały osiągnięte dla nauczycieli na którymś ze szczebli awansu zawodowego to jednorazowy dodatek uzupełniający otrzyma tylko ta grupa nauczycieli.

Jest więcej niż prawdopodobne, że uchwalanie regulaminów lub wprowadzanie do nich zmian, będzie nadal odbywało się co roku. Samorządy będą musiały nowelizować regulaminy w momencie, gdy okaże się, że przyjęte w regulaminie wskaźniki nie gwarantują uzyskania średnich wynagrodzeń. Ażeby część wynagrodzeń - stanowiących element polityki oświatowej samorządu - nie zamieniała się w dodatki uzupełniające, potrzebna będzie analiza prognozowanych średnich wynagrodzeń.

Warto również wspomnieć o wyroku Sądu Najwyższego z 14 października 2004 r., sygn. akt I PZP 7/04 (Wspólnota 2004 nr 23, s. 54), który uznał, iż jeśli ustanowione w regulaminie rady gminy wynagrodzenie nauczyciela szkoły samorządowej jest niższe, niż wynika to z regulacji Karty Nauczyciela, nie może on dochodzić wyrównania w drodze procesu pracowniczego. Sąd podkreślił, iż ustawa mówi o średnim, a nie minimalnym wynagrodzeniu. Pomimo zmian wyrok ten zachowuje aktualność. Dlatego też nauczyciele nie będą mogli dochodzić indywidualnie prawa do dodatku uzupełniającego w momencie, gdy nauczyciele - jako zbiorowość - uzyskają ustawowe średnie wynagrodzenie na danym szczeblu awansu zawodowego.

 

 

Mirosław Obrębski - inspektor Urzędu Miejskiego w Olsztynku, współpracownik „Wspólnoty" i „Gazety Prawa i Podatków - dodatku do „Rzeczpospolitej", autor książki „Czas pracy i wynagradzanie nauczycieli".

 

 
© 2014 Region Świętokrzyski NSZZ "Solidarność"